Chiến dịch Ranch Hand và chất diệt cỏ ở A Lưới

Ranch Hand là tên chiến dịch phun chất diệt cỏ của không quân Mỹ ở Việt Nam, thử nghiệm từ năm 1961, hoạt động chính từ đầu năm 1962 đến năm 1971. Mục đích là làm rụng lá rừng để lộ đường tiếp vận và căn cứ đối phương, đồng thời phá hoại mùa màng.

Theo các nghiên cứu thường được trích dẫn (như của Stellman và cộng sự, 2003), tổng lượng chất diệt cỏ được phun vào khoảng 77 triệu lít, trong đó phần lớn là chất da cam (Agent Orange), một hỗn hợp có nhiễm tạp chất dioxin (TCDD), loại chất cực độc, tồn lưu lâu trong đất và trầm tích, gây hại nghiêm trọng và lâu dài cho sức khỏe con người.

Thung lũng A Lưới ở phía tây Thừa Thiên nằm gần tuyến đường Trường Sơn nên bị phun và ném bom rất nặng, đặc biệt trong các năm 1966–1970. Nơi đây, cùng với một số sân bay cũ như Biên Hòa, Đà Nẵng, sau chiến tranh được xác định là những "điểm nóng" dioxin cần xử lý. Rừng bị phun nhiều lần thì trơ trụi, cỏ tranh xâm lấn, nhiều loài thú lớn bỏ đi hoặc biến mất.

Hậu quả của chất da cam đối với con người và môi trường đến nay vẫn còn được nghiên cứu, và là một vết thương kéo dài nhiều thế hệ.