Chiếu dời đô (1010)

Lý Công Uẩn (974–1028) vốn là một võ quan nhà Tiền Lê, được triều thần (với sự ủng hộ của sư Vạn Hạnh) tôn lên ngôi cuối năm 1009 sau khi vua Lê Long Đĩnh mất, mở ra nhà Lý. Đầu năm 1010, đặt niên hiệu Thuận Thiên, ông ban Thiên đô chiếu (Chiếu dời đô), viết bằng chữ Hán, dài hơn hai trăm chữ.

Bài chiếu dẫn chuyện nhà Thương, nhà Chu bên Trung Hoa nhiều lần dời đô để mưu nghiệp lớn, tính kế lâu dài cho con cháu. Chiếu chê Hoa Lư — kinh đô của nhà Đinh và Tiền Lê — tuy hiểm yếu nhưng chật hẹp; và khen thành Đại La, "kinh đô cũ của Cao Vương" (tức Cao Biền, người đắp thành thời thuộc Đường, thế kỷ IX), ở vào nơi trung tâm trời đất, có thế long bàn hổ cứ (rồng cuộn hổ ngồi), đất rộng mà bằng, cao mà thoáng, dân không khổ vì ngập lụt, muôn vật tốt tươi.

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, mùa thu tháng Bảy năm ấy, nhà vua dời đô từ Hoa Lư ra Đại La. Từ đó vùng đất này làm kinh đô của hầu hết các triều đại Việt Nam trong gần tám trăm năm (có những giai đoạn gián đoạn), và là thủ đô từ năm 1945 đến nay. Năm 2010, Việt Nam tổ chức Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội.

Chiếu dời đô được xem là một văn kiện chính trị – văn chương quan trọng buổi đầu độc lập: nó cho thấy tầm nhìn chọn một vùng đồng bằng mở, thuận giao thương, thay cho một kinh đô núi non chủ yếu để phòng thủ.