Ruộng đất và điền chủ ở Nam Kỳ thuộc Pháp

Sau khi chiếm ba tỉnh miền Đông (1862) rồi cả Nam Kỳ (1867), chính quyền Pháp lập sổ địa bộ kiểu mới và cấp bằng khoán cho chủ ruộng. Nhiều chủ đất đã bỏ đi theo kháng chiến hay chạy loạn, ruộng của họ bị coi là đất vắng chủ, vô chủ rồi được đem cấp, bán hoặc cho khẩn lại, theo các tài liệu nghiên cứu là một trong những nguồn gốc của việc tập trung ruộng đất.

Những người biết giấy tờ, biết tiếng Pháp hoặc có quan hệ với các tòa tham biện (dân gian gọi là tòa bố) dễ đứng tên những khoảnh đất ấy, trong khi nông dân ít chữ thường mất đất vì không kịp khai báo hay vì vay nặng lãi. Từ đó hình thành lớp điền chủ với rất nhiều tá điền, càng về cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 càng rõ rệt khi kênh đào miền Tây được mở rộng.

Nhà tù Côn Lôn (Côn Đảo) do Pháp lập từ năm 1862 là nơi đày tù chính trị lẫn tù thường phạm của Nam Kỳ. Gia đình Cả Lợi trong kiếp này là hư cấu.