Những người xây kim tự tháp — không phải nô lệ

Hình ảnh hàng vạn nô lệ bị roi vọt kéo đá phần lớn đến từ truyền thuyết và phim ảnh. Herodotus kể vua Kheops là bạo chúa bắt dân làm khổ sai; về sau, nhiều người còn gán kim tự tháp với người Hebrew trong Kinh Thánh — nhưng sách Xuất Hành không hề nhắc tới kim tự tháp, và các kim tự tháp Giza có trước thời điểm câu chuyện ấy hàng trăm năm.

Từ thập niên 1990, khảo cổ học cho một bức tranh khác. Nhóm của Mark Lehner khai quật làng thợ Heit el-Ghurab ("Thành phố bị mất của những người xây kim tự tháp") ngay phía Nam cao nguyên Giza, với lò bánh, xưởng ủ bia, kho cá và xương của rất nhiều bò, cừu, dê — tức là thợ được ăn thịt khá đều. Zahi Hawass tìm thấy nghĩa trang thợ sát chân tháp: mộ bằng gạch bùn, có bánh và bia đặt theo cho kiếp sau — một vinh dự không dành cho nô lệ. Nhiều bộ xương có dấu vết xương gãy được nắn, nẹp và lành lại, cho thấy thợ được chăm sóc y tế.

Lực lượng lao động gồm một nhóm thợ lành nghề thường trực và những đợt nông dân được trưng tập luân phiên — có lẽ là một dạng lao dịch đối với nhà nước, không hẳn tự nguyện, nhưng cũng không phải nô lệ. Họ được tổ chức thành các đội lớn, mỗi đội chia thành nhóm nhỏ hơn, nhiều đội có tên đầy tự hào như "Bạn hữu của Khufu", hay "Những kẻ say của Menkaure" (ở kim tự tháp Menkaure), được kẻ bằng son đỏ lên đá.

Khẩu phần cơ bản là bánh mì và bia lúa mạch (bia đặc, ít cồn, giàu dinh dưỡng), kèm hành, tỏi, cá, đôi khi thịt. Herodotus còn kể rằng dòng chữ trên tháp ghi việc chi 1.600 ta-lăng bạc cho củ cải, hành, tỏi của thợ — nhiều học giả cho rằng ông bị người phiên dịch đọc sai, nhưng chi tiết ấy cho thấy ngay từ thời cổ người ta đã tò mò thợ xây tháp ăn gì.