Kẻ mạo công và kiểu truyện "diệt chằn tinh"
Truyện Thạch Sanh mang mô-típ phổ biến khắp thế giới: người hùng diệt quái vật cứu công chúa, bị kẻ mạo nhận công lao, cuối cùng được nhận diện.
Các nhà nghiên cứu truyện dân gian xếp những truyện như Thạch Sanh vào nhóm "người diệt rồng" — trong hệ thống phân loại Aarne–Thompson–Uther là kiểu ATU 300 (The Dragon-Slayer), thường đi kèm kiểu ATU 301 (Công chúa bị bắt xuống thế giới ngầm): người anh hùng xuống hang cứu người đẹp, bị đồng bọn bỏ lại dưới đáy.
Nhân vật kẻ mạo công (false hero) gần như luôn có mặt: hắn lấy đầu quái vật đi lĩnh thưởng, nhưng thường bị lật mặt nhờ một vật chứng (cái lưỡi rồng bị cắt, chiếc nhẫn, tiếng đàn…).
Kết cục Lý Thông hóa bọ hung là nét riêng của truyện Việt, gắn với quan niệm luân hồi – nhân quả dân gian: kẻ ác chết đi phải đầu thai làm con vật hèn mọn. Cũng có thể đọc đó là một hình ảnh mỉa mai: con bọ hung cả đời lăn viên phân lớn hơn mình.
- Hans-Jörg Uther, The Types of International Folktales (2004)
- Chu Xuân Diên, Văn học dân gian Việt Nam