Truyện Thạch Sanh

Thạch Sanh là con một cặp vợ chồng già nghèo, vốn là thái tử con Ngọc Hoàng đầu thai xuống trần. Cha mẹ mất sớm, chàng sống dưới gốc đa, làm nghề đốn củi, được tiên dạy võ nghệ.

Hàng rượu Lý Thông thấy chàng khỏe mạnh bèn kết làm anh em. Khi đến lượt Lý Thông phải nộp mạng cho chằn tinh, hắn lừa Thạch Sanh đi canh miếu thay, viện cớ phải ở nhà cất mẻ rượu. Thạch Sanh giết chằn tinh (vốn là một con trăn khổng lồ), được bộ cung tên vàng. Lý Thông dọa đó là trăn của vua nuôi, bảo em trốn đi, rồi đem đầu quái vật lên kinh nhận công, được phong quận công.

Sau đó công chúa bị đại bàng bắt. Thạch Sanh bắn trúng đại bàng, lần theo vết máu tìm ra hang, xuống cứu công chúa; Lý Thông kéo công chúa lên rồi sai lấp cửa hang. Dưới hang, Thạch Sanh giết đại bàng, cứu con vua Thủy Tề và được tặng cây đàn thần. Bị hồn chằn tinh và đại bàng vu oan, chàng bị hạ ngục; tiếng đàn trong ngục làm công chúa (bị câm từ khi thoát nạn) nói được, sự thật sáng tỏ.

Vua giao mẹ con Lý Thông cho Thạch Sanh xử; chàng tha cho về quê, nhưng giữa đường cả hai bị sét đánh chết và hóa kiếp thành bọ hung. Thạch Sanh lấy công chúa, dùng tiếng đàn và niêu cơm thần đẩy lui quân mười tám nước chư hầu, về sau được nhường ngôi.

Truyện thể hiện niềm tin dân gian "ở hiền gặp lành, ác giả ác báo". Đây là một trong những truyện cổ tích được học trong sách giáo khoa Ngữ văn bậc trung học cơ sở.