Quả táo của Newton — chuyện thật và chuyện thêm thắt

Câu chuyện có nguồn đáng tin nhất là hồi ký của William Stukeley (Memoirs of Sir Isaac Newton's Life, viết năm 1752). Stukeley kể rằng ngày 15 tháng 4 năm 1726, sau bữa tối ở Kensington, ông và Newton ngồi uống trà dưới bóng mấy cây táo. Newton nói rằng chính trong hoàn cảnh như thế, nhiều năm trước, ý niệm về lực hấp dẫn đã đến với ông — do một quả táo rơi khi ông đang ngồi trầm ngâm.

Theo Stukeley, Newton tự hỏi vì sao quả táo luôn rơi thẳng góc xuống đất, không rơi sang ngang hay bay lên, và kết luận rằng hẳn có một sức hút trong vật chất: đất kéo táo, và táo cũng kéo đất. Người cháu gái của Newton và nhà văn Voltaire cũng thuật lại chuyện này.

Không có nguồn nào thời ấy nói quả táo rơi trúng đầu Newton. Chi tiết đó là thêm thắt về sau, cho câu chuyện thêm kịch tính.

Bối cảnh gia đình: Newton sinh cuối năm 1642 khi cha đã mất. Năm 1646, khi ông lên ba, mẹ ông là Hannah Ayscough tái giá với mục sư Barnabas Smith ở làng North Witham gần đó và để con lại cho bà ngoại nuôi ở Woolsthorpe; đến năm 1653, khi Smith mất, bà mới trở về cùng ba người con của cuộc hôn nhân sau. Trong một danh sách "tội lỗi" tự ghi năm 1662, chàng sinh viên Newton có thú nhận từng dọa sẽ đốt nhà cha mẹ Smith. Chuyện cậu bé ngồi dưới gốc táo đợi mẹ trong kiếp này là hư cấu.

Cây táo ở Woolsthorpe Manor (giống Flower of Kent, táo nấu) bị gió quật đổ vào đầu thế kỷ XIX nhưng mọc lại từ gốc và vẫn còn sống đến nay, do tổ chức National Trust chăm sóc. Nhiều cây con nhân giống từ nó được trồng ở các trường đại học khắp thế giới.