Nhật thực toàn phần và sự trùng hợp "400 lần"

Đường kính Mặt Trời gấp khoảng 400 lần đường kính Mặt Trăng, và khoảng cách từ Trái Đất tới Mặt Trời cũng gấp khoảng 400 lần khoảng cách tới Mặt Trăng. Nhờ vậy, trên bầu trời hai vầng có kích thước biểu kiến gần như bằng nhau, và khi thẳng hàng, Mặt Trăng có thể che vừa khít Mặt Trời: đó là nhật thực toàn phần, lúc vầng hào quang (corona) của Mặt Trời hiện ra.

Đây là sự trùng hợp, và chỉ là tạm thời. Vì Mặt Trăng lùi xa dần, khi nó ở điểm xa nhất trên quỹ đạo thì đã không che kín được nữa — tạo ra nhật thực hình khuyên (vành lửa). Các nhà thiên văn ước tính khoảng vài trăm triệu năm nữa (con số hay được nhắc là khoảng 600 triệu năm), nhật thực toàn phần sẽ không còn xảy ra trên Trái Đất.

Trong dân gian Việt Nam, nhật thực được gọi là "gấu ăn trời", nguyệt thực là "gấu ăn trăng"; xưa nhiều nơi gõ nồi, gõ mâm, đánh trống để "đuổi gấu". Sử cũ của ta cũng chép nhiều lần nhật thực như một điềm trời mà vua quan phải xem xét.