Ông Bụt trong truyện cổ tích

Bụt là nhân vật quen thuộc trong cổ tích Việt: một ông già râu tóc bạc phơ, hiện lên khi người hiền lành khóc vì gặp nạn, hỏi "Vì sao con khóc?" rồi ban cho phép màu (như trong Tấm Cám, Cây tre trăm đốt).

Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng chữ Bụt là cách người Việt phiên âm sớm tên gọi Buddha, nhiều khả năng du nhập trực tiếp từ đạo Phật truyền theo đường biển từ Ấn Độ vào khoảng đầu Công nguyên, trước khi cách đọc Hán Việt Phật (佛) trở nên phổ biến. Từ "Bụt" còn giữ trong tục ngữ như "Bụt chùa nhà không thiêng", "hiền như Bụt".

Trong truyện cổ tích, Bụt không hẳn là Đức Phật của giáo lý nhà Phật mà đã thành một hình tượng dân gian, đại diện cho niềm tin "ở hiền gặp lành". Ở một số bản kể về sau, vai trò này được thay bằng Tiên hoặc ông tiên.