Phạm Ngũ Lão (1255–1320)

Phạm Ngũ Lão người làng Phù Ủng, huyện Đường Hào (nay thuộc huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên), sinh năm 1255 trong một gia đình bình dân.

Giai thoại đan sọt được kể rộng rãi trong dân gian: ông ngồi đan sọt bên đường, mải nghĩ việc binh đến nỗi đoàn quân của Hưng Đạo vương đi qua, lính dẹp đường lấy giáo đâm vào đùi chảy máu mà ông vẫn không hay. Hưng Đạo vương hỏi chuyện, thấy là người có tài nên đưa về dùng. Đây là truyền thuyết, sử chính không chép chi tiết mũi giáo, nhưng sử cũ có ghi việc Hưng Đạo vương gả con gái (sử cũ chép là con gái nuôi) là quận chúa Anh Nguyên cho ông.

Ông tham gia các cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông năm 1285 và 1287–1288; sử chép năm 1288 ông cùng Nguyễn Khoái phục binh ở ải Nội Bàng đánh quân Nguyên rút chạy. Về sau ông còn cầm quân đánh Ai Lao và Chiêm Thành, làm đến Điện súy thượng tướng quân, tước Quan nội hầu.

Sử thần nhà Lê khen ông xuất thân hàng ngũ mà thích đọc sách, ham ngâm thơ, quân do ông chỉ huy kỷ luật nghiêm mà ông đối đãi với quân sĩ như cha con, nên đánh đâu thắng đó. Ông mất năm 1320, vua Trần thương tiếc, nghỉ chầu mấy ngày. Ông còn để lại bài thơ Thuật hoài và bài Vãn Thượng tướng quốc công Hưng Đạo Đại vương. Đền thờ ông ở quê Phù Ủng.