Thuật hoài (Tỏ lòng) — Phạm Ngũ Lão

Nguyên văn phiên âm:

Hoành sóc giang sơn kháp kỷ thu,Tam quân tì hổ khí thôn Ngưu.Nam nhi vị liễu công danh trái,Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.

Đại ý: cầm ngang ngọn giáo (hoành sóc) giữ non sông đã mấy mùa thu, ba quân mạnh như hổ báo (tì hổ), khí thế át cả sao Ngưu; làm trai mà chưa trả xong món nợ công danh thì thẹn khi nghe người đời kể chuyện Vũ hầu.

Chữ khí thôn Ngưu có hai cách hiểu: khí thế nuốt trôi trâu, hoặc khí thế át cả sao Ngưu (sao Khiên Ngưu trên trời). Vũ hầu là Gia Cát Lượng, thừa tướng nhà Thục Hán thời Tam Quốc, được phong tước Vũ Hương hầu, hình mẫu của bậc tôi trung lập nên sự nghiệp lớn.

Bài thơ thường được xem là tiếng nói tiêu biểu cho hào khí Đông A (chữ Đông 東 và bộ A 阿 ghép thành chữ Trần 陳), tức tinh thần quật cường của quân dân nhà Trần trong ba lần kháng chiến chống Nguyên Mông. Năm sáng tác không rõ, giai thoại cho rằng ông đọc khi được Hưng Đạo vương hỏi chí hướng là chuyện thêm thắt của người đời sau.