Thanh kiếm gỗ và trận Priscus – Verus
Rudis là thanh kiếm gỗ trao cho đấu sĩ được giải nghệ; thi sĩ Martialis chép trận hai đấu sĩ Priscus và Verus bất phân thắng bại, cả hai đều được hoàng đế trao kiếm gỗ.
Rudis là thanh kiếm gỗ dùng để tập luyện, đồng thời là biểu tượng của sự giải nghệ: đấu sĩ được trao rudis thì không phải ra đấu trường nữa, và nếu là nô lệ thì thường đồng thời được trả tự do. Người đã nhận rudis gọi là rudiarius, nhiều người ở lại làm thầy dạy võ.
Thi sĩ Martialis viết tập thơ ngắn Liber Spectaculorum (Sách về các cuộc trình diễn), mà phần lớn giới nghiên cứu cho là viết cho dịp khánh thành Đấu trường Flavius. Trong đó có bài thơ nổi tiếng về hai đấu sĩ Priscus và Verus: hai người đánh nhau rất lâu mà không ai chịu thua, đám đông nhiều lần đòi tha cho họ, cuối cùng hoàng đế (Titus) trao cho cả hai thanh kiếm gỗ và cành cọ chiến thắng. Đây là trận giác đấu duy nhất của thời La Mã mà ta còn được biết khá chi tiết qua văn chương.
Con đường đến với thanh kiếm gỗ hiếm hoi và gian khổ, nên với một đấu sĩ, đó là món quà quý nhất mà đấu trường có thể cho.
- Martialis, Liber Spectaculorum
- Wikipedia: Priscus and Verus; Rudis