"Thần cây đa, ma cây gạo"

Câu đầy đủ thường được nhắc là: "Thần cây đa, ma cây gạo, cú cáo cây đề." Người xưa tin rằng những cây cổ thụ to, già, tán rậm và tối là chỗ trú của các thế lực siêu nhiên: cây đa có thần, cây gạo có ma, cây đề có cú cáo (điềm xấu).

Niềm tin này bắt nguồn từ tín ngưỡng vạn vật hữu linh — coi cây, đá, sông, núi đều có linh hồn — vốn có từ rất sớm ở cư dân nông nghiệp Đông Nam Á, sau hòa với Phật giáo và Đạo giáo. Cây đề còn được coi là cây thiêng của Phật giáo vì gắn với sự tích Đức Phật thành đạo dưới gốc cây bồ-đề.

Hệ quả thực tế của niềm tin này khá thú vị: vì sợ "phạm" đến thần cây, người ta không dám chặt, bẻ, nên nhiều cây đa, cây gạo cổ được giữ lại hàng trăm năm. Có thể nói, nỗi sợ đã vô tình trở thành một cách bảo tồn.

Mặt trái là những chuyện ma cây đa, ma cây gạo khiến trẻ con không dám ra đầu làng ban đêm, và đôi khi những bi kịch có thật (người tự tử, người chết đường) bị biến thành chuyện ma thay vì được nhìn nhận như nỗi đau của con người.