Ti thể

Ti thể (mitochondria) là bào quan dùng ôxy để "đốt" đường và chất béo, tạo ra ATP — đồng tiền năng lượng của tế bào. Chính vì vậy ta phải thở: ôxy ta hít vào cuối cùng được ti thể dùng đến.

Số lượng ti thể khác nhau tùy loại tế bào: tế bào cơ tim, tế bào gan có thể chứa hàng trăm đến hàng nghìn ti thể; hồng cầu trưởng thành của người thì không có.

Ti thể có bộ gen riêng (ở người: một vòng ADN nhỏ với 37 gen), tách biệt với ADN trong nhân. Ở người và phần lớn động vật, ti thể được truyền gần như chỉ từ mẹ — ti thể của tinh trùng thường bị loại bỏ sau thụ tinh. Nhờ đặc điểm này, các nhà di truyền học lần ngược ADN ti thể để vẽ cây phả hệ của loài người, và đặt tên cho tổ tiên chung theo dòng mẹ gần nhất của mọi người đang sống là "Eva ti thể" (sống ở châu Phi, ước tính khoảng 150.000–200.000 năm trước — không phải người phụ nữ duy nhất thời đó, chỉ là người duy nhất có dòng mẹ còn nối đến hôm nay).

Đột biến ADN ti thể có thể gây một số bệnh di truyền hiếm gặp, ảnh hưởng tới cơ, thần kinh, thị giác.