Định vị bằng tiếng vang ở cá heo
Cá heo phát ra tiếng lách cách rồi nghe tiếng dội để "nhìn" trong nước, một khả năng đã có từ những cá voi có răng thời Oligocen.
Cá heo và các loài cá voi có răng tạo ra tiếng lách cách tần số cao bằng một cấu trúc trong đường mũi gọi là "môi phát âm", rồi hội tụ âm thanh qua khối mỡ hình thấu kính ở trán gọi là "quả dưa". Tiếng dội từ con mồi được hàm dưới chứa mỡ dẫn vào tai, giúp chúng biết kích thước, khoảng cách và cả cấu trúc bên trong của vật thể.
Hóa thạch Cotylocara macei khoảng 28 triệu năm tuổi ở Nam Carolina (Hoa Kỳ), công bố năm 2014, có xương sọ dày và các xoang khí cho thấy nó đã biết định vị bằng tiếng vang. Tai trong của Echovenator sandersi, khoảng 27 triệu năm tuổi, cũng nhạy với âm tần số cao. Vì thế các nhà khoa học tin rằng khả năng này xuất hiện rất sớm ở cá voi có răng.
Cá heo ngày nay còn nổi tiếng ham chơi: chúng lướt sóng, thổi vòng bong bóng rồi bơi xuyên qua, tung rong biển cho nhau, và ngủ bằng một nửa bộ não trong khi nửa kia vẫn thức. Những hành vi này được ghi nhận ở loài hiện đại, còn tổ tiên của chúng có làm vậy hay không thì chỉ có thể đoán.
- Geisler et al. (2014), Nature — Cotylocara
- Churchill et al. (2016), Current Biology — Echovenator
- Au, W., The Sonar of Dolphins (1993)