Tiktaalik — "con cá có cổ tay"

Năm 2004, trên đảo Ellesmere (lãnh thổ Nunavut, Bắc Cực Canada), nhóm của Neil Shubin, Edward Daeschler và Farish Jenkins tìm thấy hóa thạch một sinh vật lạ, công bố trên Nature năm 2006. Họ không đào may rủi: họ chủ động tìm những tầng đá trầm tích sông có tuổi khoảng 375 triệu năm — đúng giai đoạn cá đang chuyển lên cạn — và lặn lội tới đó qua nhiều mùa hè trước khi tìm ra.

Tên Tiktaalik được chọn cùng các bô lão người Inuit địa phương, nghĩa là một loài cá nước ngọt lớn trong tiếng Inuktitut. Tên loài roseae để vinh danh một nhà tài trợ giấu tên.

Tiktaalik dài khoảng 1,2 – 2,7 mét (theo các ước tính). Nó có vảy, mang và vây như cá; nhưng lại có đầu dẹt như cá sấu, mắt trên nóc đầu, cổ (hộp sọ tách khỏi xương vai, cử động được — cá thường không có), xương sườn khỏe, có lẽ có phổi, và vây ngực chứa các xương tương ứng với xương cánh tay, cẳng tay và cổ tay của động vật bốn chân. Vì thế người ta gọi đùa nó là "fishapod" — cá-chân.

Tiktaalik không nhất thiết là tổ tiên trực tiếp của loài bốn chân, mà là một đại diện tiêu biểu cho bước chuyển tiếp. Năm 2010, các nhà khoa học công bố dấu chân động vật bốn chân ở Zachełmie (Ba Lan) có tuổi khoảng 395 triệu năm — cổ hơn Tiktaalik chừng 18 triệu năm — cho thấy quá trình lên cạn đã bắt đầu sớm hơn, và Tiktaalik là một "người họ hàng sống muộn" của những kẻ tiên phong.

Câu chuyện được Neil Shubin kể lại trong cuốn sách phổ biến khoa học Your Inner Fish (Con cá trong bạn, 2008): bàn tay, cổ, lá phổi của con người đều có gốc gác từ những con cá như thế.