Thành Troy ngoài đời thật — đồi Hisarlik
Di chỉ đồi Hisarlik ở tây bắc Thổ Nhĩ Kỳ được đa số học giả xem là thành Troy; nhưng không có bằng chứng khảo cổ nào về con ngựa gỗ.
Năm 1870, nhà buôn kiêm nhà khảo cổ nghiệp dư người Đức Heinrich Schliemann bắt đầu đào ở đồi Hisarlik, tây bắc Thổ Nhĩ Kỳ, gần eo biển Dardanelles — theo gợi ý của người Anh Frank Calvert, người đã đào thử ở đó trước. Schliemann tin đây là thành Troy của Homer. Ông đào rất vội, phá hủy nhiều tầng văn hóa, và năm 1873 công bố "kho báu của vua Priam" — thực ra có niên đại sớm hơn thời chiến tranh Troy hơn một nghìn năm.
Hisarlik có ít nhất chín tầng thành chồng lên nhau (Troy I–IX), từ khoảng 3000 TCN đến thời La Mã. Các nhà khảo cổ thường xem Troy VI (bị tàn phá khoảng 1300 TCN, có thể do động đất) hoặc Troy VIIa (bị phá hủy khoảng 1190–1180 TCN, có dấu vết hỏa hoạn và giao tranh) là ứng viên cho thành Troy trong truyền thuyết. Văn bản của người Hittite thế kỷ XIII TCN nhắc đến xứ "Wilusa" — nhiều học giả cho đó là tên gốc của "Ilios", một tên khác của Troy.
Không có bằng chứng khảo cổ nào về con ngựa gỗ. Có giả thuyết cho rằng hình ảnh con ngựa bắt nguồn từ một cỗ máy công thành bọc da, một kiểu tàu có mũi chạm đầu ngựa, hay ẩn dụ cho một trận động đất — vì Poseidon vừa là thần biển, thần động đất, vừa là thần của loài ngựa. Tất cả đều là phỏng đoán.
Di chỉ khảo cổ Troy được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới năm 1998.
- Wikipedia: Troy
- Manfred Korfmann, các mùa khai quật Troy 1988–2005
- UNESCO: Archaeological Site of Troy