Bá tước Monte Cristo (Le Comte de Monte-Cristo)

Tác phẩm đăng từng kỳ trên tờ Journal des Débats từ năm 1844 đến năm 1846, rồi in thành sách. Dumas viết cùng người cộng tác Auguste Maquet, người phác cốt truyện và nhiều đoạn bản nháp.

Cốt truyện bắt đầu ở Marseille năm 1815. Edmond Dantès, mười chín tuổi, bị ba kẻ ghen ghét là Danglars, Fernand Mondego và Caderousse tố cáo là tay sai của Napoléon. Phó biện lý Villefort, vì muốn che giấu cha mình, chôn chàng vào ngục If. Trong ngục, chàng gặp tu viện trưởng Faria, người dạy chàng học và chỉ chỗ kho báu trên đảo Monte Cristo. Sau mười bốn năm, chàng vượt ngục, trở thành bá tước Monte Cristo giàu có và lần lượt trả thù từng kẻ.

Nhân vật Mercédès lấy Fernand, trở thành bá tước phu nhân de Morcerf. Khi con trai bà là Albert thách đấu với Monte Cristo, bà tìm đến gọi chàng bằng tên cũ, xin cho con. Fernand bị vạch tội phản bội ở Janina, rồi tự sát. Mercédès bỏ lại mọi thứ, về sống ở Marseille.

Dumas lấy cảm hứng từ một vụ án có thật do Jacques Peuchet chép trong hồi ký cảnh sát, chuyện người thợ đóng giày François Picaud bị bạn bè tố oan rồi trả thù. Tiểu thuyết đã được dịch ra rất nhiều thứ tiếng, ở Việt Nam quen với tên Bá tước Monte Cristo hay Bá tước Mông-tơ Crít-xtô.

Lưu ý: các nhân vật trong truyện là hư cấu, nhưng bối cảnh như cuộc trở về của Napoléon, ngục If, tổng trấn Ali ở Janina là có thật.