Cửa Thần Phù và động Từ Thức

Cửa Thần Phù xưa là một cửa biển thuộc vùng giáp ranh Ninh Bình và Thanh Hóa ngày nay, nơi thuyền bè từ Bắc vào Nam phải đi qua. Sóng gió ở đây dữ dội đến mức thành câu ca dao quen thuộc:

Lênh đênh qua cửa Thần Phù,Khéo tu thì nổi, vụng tu thì chìm.Ca dao

Do phù sa bồi đắp qua nhiều thế kỷ, bờ biển dịch dần ra xa, và vùng cửa Thần Phù xưa nay đã thành đất liền, chỉ còn lại tên gọi và những đền miếu cũ.

Ở huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, có động Từ Thức (còn gọi là động Bích Đào), một hang đá vôi với nhiều nhũ đá kỳ dị. Dân gian truyền rằng đây chính là nơi Từ Thức gặp nàng tiên Giáng Hương, và động từ lâu đã là một danh thắng thu hút khách thơ văn. Việc gắn một truyện truyền kỳ với một địa danh cụ thể là cách dân gian "đặt chỗ" cho truyền thuyết, chứ không phải bằng chứng lịch sử.