Tội lưu và tội đồ trong luật triều Nguyễn

Bộ Hoàng Việt luật lệ (1815) giữ hệ thống ngũ hình vốn có từ luật Trung Hoa: xuy (đánh roi), trượng (đánh gậy), đồ (khổ sai có thời hạn), lưu (đày đi xa) và tử (xử chết).

Tội đồ có các mức từ một năm đến ba năm, người bị xử thường phải làm những việc nặng nhọc như đắp đê, xây thành, làm ở các trạm, kèm thêm một số trượng. Tội lưu chia ba bậc theo quãng đường ước lệ là 2.000, 2.500 và 3.000 dặm, thường kèm một trăm trượng. Trên thực tế, những con số dặm ấy được quy đổi thành việc phát vãng đến các tỉnh xa, ví dụ người miền Bắc bị đày vào các tỉnh phía Nam hoặc lên vùng biên viễn, nơi khí hậu khắc nghiệt và nhiều người chết vì sốt rét trên đường hoặc nơi đến.

Luật có những thủ tục xét lại và lệ ân xá nhân dịp vua lên ngôi hay có đại lễ, nhưng việc minh oan cho người đã chết chủ yếu chỉ còn là trả lại danh dự. Các mức án trong kiếp này được Gương dùng theo tinh thần của luật, còn chi tiết vụ án là hư cấu.