Hoàng Việt luật lệ (Luật Gia Long)

Hoàng Việt luật lệ, thường gọi là Luật Gia Long, được vua Gia Long cho soạn từ năm 1811, hoàn thành năm 1812 và ban hành năm 1815, gồm 22 quyển với 398 điều. Bộ luật phần lớn mô phỏng Đại Thanh luật lệ của nhà Thanh, khác với bộ Quốc triều hình luật thời Lê vốn có nhiều nét riêng hơn.

Trong phần luật về quan lại có các điều trị tội nhận của đút (thụ tài), phân biệt nhận tiền mà làm sai luật (uổng pháp) và nhận tiền mà không làm sai luật (bất uổng pháp); mức phạt tăng dần theo số tiền, từ đánh trượng, lưu đày đến tử hình với những vụ lớn. Người phạm tội mà tự thú trước khi bị phát giác thì có thể được giảm hoặc miễn tội.

Dưới thời Minh Mạng (trị vì 1820–1841), triều đình đẩy mạnh việc kiểm soát quan lại: nhà vua cải tổ bộ máy hành chính các tỉnh vào đầu những năm 1830, lập Đô sát viện để giám sát, đàn hặc quan chức, và nhiều lần sai quan đi kinh lý các địa phương. Dù vậy, nạn nhũng nhiễu ở cấp huyện, xã vẫn là đề tài châm biếm quen thuộc của văn học dân gian thời này.