Án tử hình trong luật Gia Long
Hoàng Việt luật lệ chia hình phạt thành năm bậc, cao nhất là tử hình với các hình thức giảo (thắt cổ) và trảm (chém đầu), có loại xử ngay và loại giam chờ xét lại.
Theo khuôn mẫu luật nhà Thanh, Hoàng Việt luật lệ (ban hành năm 1815) quy định ngũ hình: xuy (đánh roi), trượng (đánh gậy), đồ (khổ sai), lưu (lưu đày) và tử (tử hình). Trong tử hình lại có giảo (thắt cổ, được coi là nhẹ hơn vì giữ toàn thây) và trảm (chém đầu); với những tội đặc biệt nặng như mưu phản, giết cha mẹ còn có hình phạt lăng trì.
Án tử chia làm hai loại: lập quyết (xử ngay sau khi án được duyệt) và giam hậu (giam lại chờ kỳ xét án hằng năm, khi đó có thể được giảm). Án tử hình ở các địa phương phải được tâu về kinh để triều đình và nhà vua xét duyệt, vì vậy về nguyên tắc mỗi bản án tử đều đi qua nhiều tầng quan lại.
Dù vậy, việc điều tra thời ấy dựa nhiều vào lời khai và tra khảo, nên án oan vẫn xảy ra. Chuyện người tử tù trong kiếp này là hư cấu.
- Hoàng Việt luật lệ (bản dịch Nguyễn Q. Thắng, Nguyễn Văn Tài)
- Wikipedia: Hoàng Việt luật lệ