Đồng vàng La Mã ở Óc Eo
Ở Óc Eo, Malleret tìm thấy huy chương vàng mang hình hoàng đế La Mã Antoninus Pius (năm 152) và Marcus Aurelius, bằng chứng cho mạng lưới buôn bán xuyên lục địa thời cổ.
Trong đợt khai quật năm 1944, Louis Malleret tìm được một huy chương vàng La Mã mang hình hoàng đế Antoninus Pius (trị vì 138–161), có niên đại khoảng năm 152, cùng một hiện vật khác mang hình hoàng đế Marcus Aurelius (trị vì 161–180).
Phần đông nhà nghiên cứu cho rằng những đồng vàng này không do thương nhân La Mã mang thẳng đến, mà đã đi qua tay nhiều lớp trung gian, nhất là các thương nhân Ấn Độ, những người buôn bán với cả thế giới La Mã lẫn Đông Nam Á. Ở Ấn Độ người ta cũng tìm được rất nhiều tiền La Mã, nhiều đồng được khoan lỗ để làm đồ trang sức.
Sách Hậu Hán thư ghi rằng năm 166, có sứ giả xưng là của vua An Đôn nước Đại Tần (thường được hiểu là hoàng đế Marcus Aurelius Antoninus của La Mã) đến dâng ngà voi, sừng tê, đồi mồi qua ngả quận Nhật Nam, nay thuộc miền Trung Việt Nam. Nhiều sử gia nghi rằng đó là thương nhân tự xưng sứ giả. Dù thế nào, những hiện vật ở Óc Eo cho thấy từ gần hai nghìn năm trước, vùng đất phương Nam đã nằm trên một con đường nối liền Địa Trung Hải với Trung Hoa.
- L. Malleret, L'Archéologie du delta du Mékong
- Hậu Hán thư, Tây Vực truyện
- Wikipedia: Óc Eo; Sino-Roman relations