Óc Eo, thương cảng của vương quốc Phù Nam

Óc Eo nằm dưới chân núi Ba Thê (huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang). Năm 1944, nhà khảo cổ người Pháp Louis Malleret khai quật tại đây và công bố một nền văn hóa mà về sau được gọi là văn hóa Óc Eo. Khu đô thị cổ rộng khoảng 450 ha, có thành lũy, hào nước và những con kênh đào nối với biển và với các trung tâm khác như Angkor Borei (Campuchia ngày nay).

Hiện vật tìm được rất phong phú: trang sức vàng, lá vàng chạm hình, con dấu và nhẫn có khắc chữ Phạn, tượng thần Ấn Độ giáo và Phật giáo, gương đồng Trung Hoa, đặc biệt là hàng nghìn hạt chuỗi bằng đá quý, mã não, thủy tinh, cùng dấu vết các xưởng chế tác tại chỗ. Những thứ ấy cho thấy Óc Eo là một trạm lớn trên con đường buôn bán biển nối vịnh Bengal với biển Đông.

Phù Nam là tên các sử sách Trung Hoa dùng để gọi vương quốc này, tồn tại khoảng từ thế kỷ I đến thế kỷ VI–VII, về sau suy yếu và bị Chân Lạp thôn tính. Tên gọi gốc và thành phần cư dân vẫn còn tranh luận.

Năm 2012, khu di tích Óc Eo – Ba Thê được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Văn hóa Óc Eo được xem là một trong ba nền văn hóa cổ lớn trên lãnh thổ Việt Nam, bên cạnh Đông Sơn và Sa Huỳnh.