Tuyệt lương ở đất Trần – Thái

Theo Sử ký, khoảng năm 489 TCN, nước Sở cho người mời Khổng Tử. Các quan đại phu nước Trần và nước Thái sợ ông được Sở trọng dụng thì bất lợi cho mình, bèn sai người vây thầy trò ông giữa đồng. Hết lương, học trò ốm lả không đứng dậy nổi, mà Khổng Tử vẫn giảng dạy, đọc sách, gảy đàn ca hát không ngớt. Tử Lộ bực bội hỏi: "Người quân tử cũng có lúc cùng khốn sao?" — và ông đáp câu nổi tiếng trong Luận ngữ: "Quân tử cố cùng, tiểu nhân cùng tư lạm hĩ." Sau đó Tử Cống được sai sang Sở; vua Sở Chiêu Vương cho quân đến đón, vòng vây mới giải.

Sách Lã Thị Xuân Thu (thiên Nhậm số, thế kỷ III TCN) kể thêm một giai thoại: bảy ngày không có hạt cơm, Nhan Hồi xin được ít gạo về nấu. Khổng Tử từ xa trông thấy Hồi bốc cơm trong nồi ăn. Lúc Hồi dâng cơm, ông giả như không thấy, bảo: "Vừa mộng thấy tiên nhân, cơm sạch thì đem cúng trước." Hồi thưa: "Không được. Lúc nãy bồ hóng rơi vào nồi, bỏ đi thì không lành, con đã bốc ăn phần ấy." Khổng Tử thở dài: "Cái đáng tin là mắt, mà mắt còn chưa tin được; cái đáng dựa là lòng, mà lòng còn chưa đủ dựa. Các trò nhớ lấy: biết người thật không dễ."

Giai thoại Nhan Hồi chỉ thấy trong các sách đời sau như Lã Thị Xuân Thu và Khổng Tử gia ngữ, nên nên đọc như truyện răn dạy hơn là sử liệu chắc chắn.