Lũ sông Hồng và nghìn năm đắp đê

Sông Hồng (sông Cái) bắt nguồn từ Vân Nam (Trung Quốc), dài khoảng 1.150 km, đoạn chảy trên đất Việt Nam khoảng 500 km. Nước sông mang nhiều phù sa đỏ — vừa bồi đắp nên đồng bằng Bắc Bộ, vừa làm lòng sông cao dần.

Mùa lũ thường kéo dài từ khoảng tháng 6 đến tháng 10 dương lịch, đỉnh lũ hay rơi vào tháng 7 – 8 — trùng với "tháng bảy, tháng tám" mà dân gian bảo là mùa Thủy Tinh đánh Sơn Tinh.

Đê điều là công trình của nhiều thế hệ. Sử cũ chép năm 1108, đời vua Lý Nhân Tông, triều đình cho đắp đê ở phường Cơ Xá (vùng ven sông thuộc Hà Nội ngày nay) — một trong những ghi chép sớm nhất về đắp đê sông Hồng. Đời Trần, năm 1248, triều đình đặt chức Hà đê chánh phó sứ chuyên trông coi đê, cho đắp đê dọc hai bờ sông từ đầu nguồn ra đến biển. Hệ thống đê ấy được nối dài, bồi cao qua các triều đại cho đến tận ngày nay.

Lũ lớn vẫn từng gây thảm họa, như trận lũ năm 1971 ở miền Bắc. Ngày nay, các hồ chứa thượng nguồn như thủy điện Hòa Bình trên sông Đà góp phần điều tiết lũ. Nhưng câu chuyện "Sơn Tinh – Thủy Tinh" thì vẫn tiếp diễn mỗi mùa mưa.