Mai Thúc Loan — Mai Hắc Đế

Mai Thúc Loan là người châu Hoan (vùng Nghệ An – Hà Tĩnh), xuất thân nghèo khó. Ông lãnh đạo cuộc khởi nghĩa lớn chống ách đô hộ nhà Đường, xưng hoàng đế; vì nước da đen nên được gọi là Mai Hắc Đế (vua Đen).

Niên đại có tranh luận: Đại Việt sử ký toàn thư chép năm 713 (Quý Sửu); các sách sử Trung Hoa (Cựu Đường thư, Tân Đường thư) chép năm 722 (Khai Nguyên thứ 10). Nhiều nhà nghiên cứu nghiêng về năm 722.

Nghĩa quân xây thành Vạn An ở vùng núi Đụn (Hùng Sơn), Nam Đàn. Sử Trung Hoa chép ông liên kết với Lâm Ấp, Chân Lạp, Kim Lân, hợp quân của mấy chục châu, xưng tới "bốn mươi vạn" — con số có lẽ đã phóng đại, nhưng cho thấy quy mô rất lớn. Nhà Đường sai tướng Dương Tư Húc cùng đô hộ Quang Sở Khách đem quân theo đường cũ của Mã Viện sang đàn áp; khởi nghĩa thất bại.

Theo truyền thuyết, Mai Hắc Đế rút vào rừng rồi mất vì bệnh. Hiện ở thị trấn Nam Đàn (Nghệ An) có đền thờ và lăng Mai Hắc Đế, là di tích quốc gia đặc biệt.