Nhạc Phi và vụ án oan năm 1142

Nhạc Phi (岳飛, 1103–1142), tự Bằng Cử, người Thang Âm (Hà Nam), là vị tướng nổi tiếng nhất trong các cuộc kháng chiến chống nước Kim. Đạo quân của ông, quen gọi là Nhạc gia quân, nổi tiếng kỷ luật, có câu truyền tụng rằng chết rét không phá nhà dân, chết đói không cướp của dân.

Năm 1140, sau chiến thắng ở Yển Thành, khi quân Nhạc Phi đang tiến về phía Biện Kinh, triều đình theo chủ trương hòa nghị đã ra lệnh rút quân; Tống sử chép rằng trong một ngày ông nhận liền mười hai đạo kim bài. Năm 1141 ông bị tước binh quyền, rồi bị bắt giam ở ngục Đại Lý tự cùng con trai Nhạc Vân và bộ tướng Trương Hiến, với cáo buộc Trương Hiến mưu đoạt binh quyền để trao lại cho Nhạc Phi. Viên quan tra án ban đầu là Hà Chú không tìm ra tội, nên bị thay bằng Vạn Sĩ Tiết. Tương truyền trên tờ cung ông chỉ viết tám chữ Thiên nhật chiêu chiêu, thiên nhật chiêu chiêu (trời xanh sáng tỏ).

Cùng thời gian ấy, nhà Tống và nhà Kim đạt hòa ước Thiệu Hưng (cuối năm 1141): lấy sông Hoài làm biên giới, nhà Tống xưng thần với Kim và mỗi năm nộp 25 vạn lạng bạc cùng 25 vạn tấm lụa. Tống sử chép rằng tướng Kim là Ngột Truật từng gửi thư cho Tần Cối nói rằng phải giết Nhạc Phi thì mới hòa được.

Nhạc Phi chết trong ngục ngày 29 tháng Chạp năm Thiệu Hưng thứ 11, tức cuối tháng Một năm 1142 dương lịch, khi ba mươi chín tuổi tính theo tuổi ta; các nguồn ghi khác nhau về cách ông chết. Nhạc Vân và Trương Hiến cũng bị giết. Tương truyền viên cai ngục Ngỗi Thuận đã lén đưa thi hài ông ra chôn, đến đời sau mới chỉ chỗ. Năm 1162, vua Hiếu Tông rửa oan cho ông, cải táng bên Tây Hồ, về sau ông được truy phong tước vương (Ngạc vương).