Tem phiếu và cửa hàng mậu dịch

Thời bao cấp, mỗi hộ, mỗi người được cấp sổ mua lương thực (sổ gạo) và các loại tem phiếu: phiếu thịt, cá, đường, nước mắm, đậu phụ, chất đốt (dầu hỏa, than), vải, xà phòng… Mức được mua phụ thuộc vào tiêu chuẩn của từng người — cán bộ các cấp, công nhân, người ăn theo, trẻ em… mỗi đối tượng một mức khác nhau. Mất tem phiếu là chuyện lớn trong nhà.

Hàng được bán ở cửa hàng mậu dịch quốc doanh. Hàng ít, người đông, nên phải xếp hàng từ khi trời chưa sáng. Người ta xếp hàng "hộ" bằng đồ vật: cục gạch, chiếc nón, cái rổ, đôi dép — một quy ước ngầm mà ai cũng tôn trọng (mà cũng không ít người tìm cách lách). Người bán hàng — mậu dịch viên — có vị thế đặc biệt, đi vào vô số giai thoại dân gian.

Ngoài cửa hàng nhà nước còn có "chợ đen", nơi hàng hóa được bán với giá cao hơn nhiều lần. Chênh lệch giữa giá cung cấp và giá thị trường là một trong những vấn đề lớn mà các cuộc cải cách cuối thập niên 1980 phải giải quyết.

Từ cuối thập niên 1980, cùng với Đổi Mới và việc xóa bỏ chế độ hai giá, tem phiếu dần bị bãi bỏ. Ngày nay, tem phiếu là đồ sưu tầm và là hiện vật trong các bảo tàng.