Thời bao cấp

Bao cấp là cách gọi dân gian cho cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung, trong đó Nhà nước nắm việc sản xuất và phân phối, bán hàng thiết yếu cho cán bộ, công nhân viên và người dân theo tiêu chuẩn định lượng, với giá thấp hơn giá thị trường. Ở miền Bắc, cơ chế này hình thành từ cuối thập niên 1950; sau năm 1975 được áp dụng trên cả nước, kéo dài tới khoảng năm 1986.

Hàng hóa được bán qua hệ thống cửa hàng mậu dịch quốc doanh và hợp tác xã mua bán, người mua phải có sổ gạo, tem phiếu. Do hàng thường khan hiếm, cảnh xếp hàng từ tờ mờ sáng trở thành hình ảnh tiêu biểu; người ta dùng gạch, nón, rổ, dép để giữ chỗ. Gạo thường phải "ăn độn" bo bo, mì sợi, khoai sắn. Việc vận chuyển hàng hóa giữa các địa phương bị hạn chế (thường gọi là "ngăn sông cấm chợ").

Đến đầu thập niên 1980, nền kinh tế gặp nhiều khó khăn; một số cải cách từng phần đã được thử nghiệm, như khoán sản phẩm trong nông nghiệp (Chỉ thị 100, năm 1981). Cuộc tổng điều chỉnh giá – lương – tiền năm 1985 không đạt mục tiêu, lạm phát tăng vọt; đến Đại hội VI (12/1986), đường lối Đổi Mới chính thức được đề ra.

Thời bao cấp để lại nhiều ký ức vừa khó khăn vừa đầy tình người. Năm 2006, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Hà Nội) tổ chức triển lãm về cuộc sống Hà Nội thời bao cấp (1975–1986), thu hút đông đảo người xem — nhiều người lớn tuổi đã khóc khi gặp lại những hiện vật một thời.

Lưu ý: cục gạch, bà Tư, lão Khoái và các chi tiết trong kiếp này là hư cấu.