Trò chơi của trẻ chăn trâu

Trẻ con nông thôn xưa thường phải phụ giúp gia đình từ rất sớm, mà việc phổ biến nhất là chăn trâu, cắt cỏ. Cũng chính trên bờ đê, bãi cỏ, lưng trâu ấy, những trò chơi dân gian ra đời và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Thả diều là trò được yêu thích nhất vào mùa hè, khi gió nam thổi mạnh. Diều làm bằng tre và giấy bản (giấy dó), nhiều con gắn sáo diều làm bằng ống tre, gió lùa qua tạo tiếng vi vu. Người xưa phân biệt sáo đơn, sáo kép, sáo bè; tiếng sáo diều đêm hè là âm thanh quen thuộc của làng quê Bắc Bộ.

Các trò khác: đánh khăng (dùng que dài đánh que ngắn), đánh đáo, chọi dế, đánh trận giả chia phe, bẻ bông lau làm cờ. Hình ảnh đánh trận giả gợi tới truyền thuyết cờ lau tập trận của cậu bé chăn trâu Đinh Bộ Lĩnh, sau này là Đinh Tiên Hoàng.

Tranh dân gian Đông Hồ có những bức như Chăn trâu thổi sáo, Mục đồng — cho thấy hình ảnh trẻ chăn trâu đã trở thành biểu tượng của sự thanh bình nơi thôn dã. Nhưng đằng sau sự thanh bình ấy là tuổi thơ lao động vất vả, và không ít lần, là những cuộc chia tay với con trâu khi nhà gặp cảnh túng quẫn.