Trò chơi Hoàng gia Ur (cờ hai mươi ô)
Một trong những trò chơi trên bàn cờ cổ nhất thế giới, với 20 ô và xúc xắc hình chóp tứ diện, được chơi khắp vùng Cận Đông suốt hàng nghìn năm.
Năm 1922–1934, nhà khảo cổ Leonard Woolley khai quật Nghĩa trang Hoàng gia ở thành Ur (miền nam Iraq) và tìm thấy những bàn cờ khảm vỏ sò, đá đỏ và lapis lazuli có niên đại khoảng 2600–2400 TCN. Bàn cờ có 20 ô, mỗi bên 7 quân, đi theo kết quả gieo những con xúc xắc hình chóp tứ diện. Trên bàn có các ô hình hoa thị, được cho là ô may mắn.
Trò chơi phổ biến khắp vùng Lưỡng Hà, Ai Cập, Levant, và còn tiếp tục được chơi suốt thiên niên kỷ I TCN dưới hình dạng hơi khác. Luật chơi được nhà nghiên cứu Irving Finkel (Bảo tàng Anh) phục dựng nhờ một tấm bảng đất do một thư lại Babylon tên Itti-Marduk-balāṭu chép năm 177 TCN.
Đáng kinh ngạc là một biến thể của trò này còn được cộng đồng người Do Thái ở Kochi, miền nam Ấn Độ, chơi cho tới giữa thế kỷ XX. Người xưa cũng dùng nó để đánh cược, và trên tấm bảng của Finkel còn có những ô gắn với lời đoán vận mệnh.
- I. Finkel, "On the rules for the Royal Game of Ur" (2007)
- Bảo tàng Anh
- Wikipedia: Royal Game of Ur