Truyện "Cây khế" (Ăn khế trả vàng)

Cha mẹ mất, người anh tham lam chiếm hết của cải, chỉ chia cho em túp lều và cây khế. Một con chim lạ đến ăn khế; người em than thở, chim nói: "Ăn một quả, trả cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng." Chim chở người em ra đảo vàng; em chỉ lấy vừa đủ đầy túi, trở nên khá giả.

Người anh biết chuyện, đổi hết gia sản lấy túp lều và cây khế. Khi chim đến, hắn cũng than thở, rồi may túi mười hai gang, ra đảo nhét đầy vàng vào túi và khắp người. Trên đường về, chim mỏi cánh, chao nghiêng; hắn rơi xuống biển cùng túi vàng.

Tên con chim khác nhau tùy bản kể: "chim lạ", "đại bàng", có nơi gọi là "phượng hoàng". Truyện còn có những dị bản gần gũi ở nhiều dân tộc Đông Nam Á và Đông Á, đặc biệt là kiểu truyện "hai anh em, người hiền được trả ơn, kẻ tham bắt chước thì bị phạt" — một trong những kiểu truyện phổ biến nhất thế giới.

Ý nghĩa: đề cao lòng biết đủ, phê phán lòng tham; củng cố niềm tin "ở hiền gặp lành".