Xe tay (xe kéo) ở Hà Nội

Xe tay, người Hà Nội còn gọi là xe kéo, là loại xe hai bánh có mui, khách ngồi trên ghế, còn người phu cầm hai cái càng mà chạy bộ kéo đi. Loại xe này ra đời ở Nhật Bản (jinrikisha, nghĩa là "xe chạy bằng sức người") vào khoảng năm 1869, rồi lan ra khắp châu Á.

Xe tay được đưa vào Hà Nội từ khoảng những năm 1883–1884, ban đầu chỉ vài chiếc, về sau lên tới hàng nghìn chiếc vào những năm 1920–1930. Lúc đầu bánh xe bằng gỗ bọc sắt, về sau mới thay bằng bánh cao su. Phần lớn phu xe là nông dân nghèo từ các tỉnh lên, thuê xe của chủ để kéo, ngày nộp tiền thuê, làm việc cực nhọc mà thu nhập ít ỏi.

Hình ảnh người phu xe đi vào văn học hiện thực Việt Nam, như phóng sự Tôi kéo xe (1932) của Tam Lang Vũ Đình Chí, trong đó tác giả tự mình đi kéo xe để ghi lại đời phu. Cuối những năm 1930, xe xích lô bắt đầu xuất hiện và dần thay thế xe tay; người ta bỏ hẳn xe kéo sau năm 1945.