Ngựa Xích Thố: sử và truyện

Trong sử: Tam quốc chí của Trần Thọ (cuối thế kỷ III), phần truyện Lã Bố, chép rằng Lã Bố có một con ngựa tốt tên Xích Thố (赤兔, "thỏ đỏ"), cưỡi nó xông pha khi cùng Viên Thiệu đánh quân Hắc Sơn của Trương Yên. Bùi Tùng Chi, khi chú thích sách này vào thế kỷ V, dẫn sách Tào Man truyện ghi câu người đương thời truyền nhau: "Trong người có Lã Bố, trong ngựa có Xích Thố" (人中有呂布，馬中有赤兔). Chính sử không hề nói Xích Thố về sau thuộc về Quan Vũ.

Trong truyện: Tam quốc diễn nghĩa (thế kỷ XIV) cho Đổng Trác sai Lý Túc đem Xích Thố đến dụ Lã Bố giết cha nuôi Đinh Nguyên (năm 189). Sau khi Lã Bố bị Tào Tháo giết ở Hạ Bì, Tào Tháo tặng Xích Thố cho Quan Vũ để lấy lòng. Quan Vũ lạy tạ, vì có ngựa ấy thì biết tin anh là đi một ngày tới nơi, khiến Tào Tháo hối hận. Sau khi Quan Vũ chết (năm 219–220), Tôn Quyền ban ngựa cho Mã Trung, ngựa nhịn ăn mà chết.

Truyện tả ngựa "từ đầu đến đuôi dài một trượng, từ vó đến cổ cao tám thước". Nếu theo đúng tiểu thuyết thì Xích Thố đã sống ít nhất ba mươi năm, một tuổi thọ rất cao đối với ngựa chiến, và đó là một trong những chỗ người đọc hay đem ra bàn.

Hình tượng ngựa đỏ đứng hầu bên tượng Quan Công trở thành quen thuộc ở các đền miếu thờ Quan Vũ trong văn hóa Trung Hoa và Việt Nam.