Tam Quốc diễn nghĩa

Tam Quốc diễn nghĩa (三國演義) do La Quán Trung (khoảng 1330 – 1400, cuối Nguyên đầu Minh) biên soạn, dựa trên chính sử Tam quốc chí của Trần Thọ (thế kỷ III), phần chú thích của Bùi Tùng Chi (năm 429), cùng các truyện kể, bình thoại, tạp kịch dân gian. Bản phổ biến nhất ngày nay là bản 120 hồi do cha con Mao Luân – Mao Tôn Cương chỉnh lý đời Thanh.

Học giả đời Thanh Chương Học Thành nhận xét truyện "bảy phần sự thật, ba phần hư cấu". Nhiều chi tiết nổi tiếng nhất thuộc về ba phần kia: thuyền cỏ mượn tên, Khổng Minh lập đàn cầu gió đông, Quan Công qua năm ải chém sáu tướng, Khổng Minh chọc tức chết Chu Du… Truyện cũng nâng Lưu Bị – Gia Cát Lượng, hạ Tào Tháo, và vẽ Chu Du hẹp hòi, Lỗ Túc khờ khạo — khác nhiều với chính sử.

Ở Việt Nam, Tam Quốc được dịch và đọc rộng rãi từ đầu thế kỷ XX (bản dịch của Phan Kế Bính rất nổi tiếng), để lại vô số thành ngữ: "Tào Tháo đa nghi", "nói Tào Tháo, Tào Tháo đến"…