Quan Vũ tha Tào ở Hoa Dung — truyện và sử

Trong sử: sách Sơn Dương công tái ký, được Bùi Tùng Chi dẫn khi chú thích Tam quốc chí, chép rằng sau trận Xích Bích, Tào Tháo rút quân theo đường Hoa Dung. Đường lầy, gió to, ông bắt lính yếu gánh cỏ lót đường cho kỵ binh đi, nhiều người bị ngựa giẫm, chết trong bùn. Thoát ra rồi, Tào cười nói Lưu Bị là đối thủ của mình nhưng tính kế hơi chậm, giá đốt lửa sớm hơn thì quân ông chẳng còn ai. Lưu Bị quả có đốt lửa, nhưng muộn.

Trong tiểu thuyết (hồi 49 – 50): Khổng Minh cố ý không giao việc cho Quan Vũ, khích cho Vũ ký quân lệnh trạng rồi sai giữ Hoa Dung. Tào ba lần cười chê Chu Du, Khổng Minh, lần nào cười xong cũng gặp phục binh. Lần thứ ba là Quan Vũ. Tào nhắc ơn cũ, Vũ quay ngựa cho đi, thấy Trương Liêu thì tha luôn cả đoàn. Về trại, Khổng Minh đòi chém, Lưu Bị xin tha. Truyện còn cho biết Khổng Minh đã tính trước: xem thiên văn thấy Tào chưa tới số, nên để Vũ trả cho xong ơn.

Ơn ấy có gốc trong sử: năm 200 Quan Vũ bị Tào bắt, được trọng đãi, chém Nhan Lương để báo đáp rồi bỏ đi tìm Lưu Bị, Tào không đuổi. Chuyện qua năm cửa ải chém sáu tướng là hư cấu.