Truyện Lục Vân Tiên

Lục Vân Tiên là truyện thơ Nôm viết theo thể lục bát, dài khoảng 2.080 câu, do Nguyễn Đình Chiểu sáng tác khoảng những năm 1850, sau khi ông bị mù. Truyện lấy bối cảnh một nước Trung Hoa ước lệ, nhưng tiếng nói, tính cách nhân vật thì rất Nam Bộ.

Vân Tiên trên đường đi thi đánh tan bọn cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga; nàng tự vẽ chân dung chàng mà thờ, nguyện giữ trọn lời. Tin mẹ mất, chàng bỏ thi về, khóc tới mù mắt. Trịnh Hâm ghen tài, trói tiểu đồng trong rừng rồi xô chàng xuống sông. Giao long dìu chàng vào bờ, ông Ngư cứu sống, không nhận đền ơn. Cha con Võ Công, Võ Thể Loan chê rể mù, bỏ chàng trong hang Thương Tòng. Được thần và người tốt giúp, chàng sáng mắt, đỗ Trạng, dẹp giặc Ô Qua, gặp lại Nguyệt Nga. Kẻ ác thì đều chịu quả báo; theo truyện, Trịnh Hâm về sau chết chìm khi thuyền gặp bão.

Truyện được người Pháp dịch sớm, từ thập niên 1860, và in chữ quốc ngữ từ cuối thế kỷ XIX. Ở Nam Bộ có lối nói thơ Vân Tiên, người không biết chữ cũng thuộc từng đoạn. Nguyên tác đã thuộc về công chúng; văn trong các kiếp này là lời Gương kể lại, chỉ trích nguyên văn vài câu thơ có ghi nguồn.