"Thà ta phụ người thiên hạ…"
Câu nói nổi tiếng gắn với Tào Tháo; bản gốc trong sử ngắn hơn và giọng buồn hơn, tiểu thuyết thêm chữ "thiên hạ" và biến nó thành lời của kẻ gian hùng.
Theo Tạp ký của Tôn Thịnh (được Bùi Tùng Chi dẫn), sau khi giết nhầm người nhà Lã Bá Xa, Tào Tháo buồn rầu nói: "Ninh ngã phụ nhân, vô nhân phụ ngã", đại ý "thà ta phụ người, đừng để người phụ ta". Câu này nói trong lúc hối hận, sau một việc đã lỡ.
Trong Tam Quốc diễn nghĩa, câu được kéo dài thành "Ninh giáo ngã phụ thiên hạ nhân, hưu giáo thiên hạ nhân phụ ngã", tức "thà ta phụ người thiên hạ, chứ không để người thiên hạ phụ ta". Tào nói nó một cách lạnh lùng, ngay sau khi cố ý giết Lã Bá Xa. Chỉ thêm hai chữ "thiên hạ", một lời than thành một triết lý sống.
Từ đó câu nói thành cái nhãn dán lên Tào Tháo trong văn hóa dân gian Trung Hoa và Việt Nam, cùng với những thành ngữ như "Tào Tháo đa nghi". Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng Tào Tháo trong sử phức tạp hơn nhiều: một nhà quân sự, nhà thơ, người trọng nhân tài.
- Tam quốc chí — Võ đế kỷ, chú dẫn Tạp ký của Tôn Thịnh
- Tam Quốc diễn nghĩa, hồi 4