An Dương Vương và nước Âu Lạc

Thục Phán là thủ lĩnh người Âu Việt (Tây Âu). Theo sử cũ, ông đánh bại vua Hùng cuối cùng, hợp nhất đất Văn Lang của người Lạc Việt với đất của người Âu Việt thành nước Âu Lạc, xưng là An Dương Vương, đóng đô ở Cổ Loa. Nguồn gốc Thục Phán còn tranh luận: sử cũ gắn ông với nước Thục (Tứ Xuyên), trong khi truyền thuyết của người Tày ở Cao Bằng (Cẩu chủa cheng vùa — "Chín chúa tranh vua") kể ông là thủ lĩnh vùng núi phía Bắc Việt Nam ngày nay.

Đại Việt sử ký toàn thư chép An Dương Vương trị vì từ năm 257 đến năm 208 TCN. Tuy nhiên, nhiều nhà sử học hiện đại đối chiếu với Sử ký của Tư Mã Thiên cho rằng Âu Lạc bị Triệu Đà — vua nước Nam Việt, đóng đô ở Phiên Ngung (Quảng Châu ngày nay) — thôn tính vào khoảng năm 179 TCN, sau khi Lã Hậu nhà Hán mất (180 TCN) và Triệu Đà mở rộng thế lực xuống phương Nam. Trò chơi dùng mốc 179 TCN.

Sau khi chiếm Âu Lạc, Nam Việt đặt hai quận Giao Chỉ và Cửu Chân, nhưng vẫn để các Lạc tướng cai quản dân theo tục cũ. Năm 111 TCN, nhà Hán diệt Nam Việt; đất Âu Lạc cũ rơi vào vòng đô hộ trực tiếp của nhà Hán — mở đầu thời kỳ Bắc thuộc kéo dài hơn một nghìn năm.

Đền thờ An Dương Vương nay có ở Cổ Loa (đền Thượng, Hà Nội) và ở chân núi Mộ Dạ (đền Cuông, Diễn Châu, Nghệ An) — nơi tương truyền vua theo Rùa Vàng xuống biển.