Chính trị tinh tinh
Cuốn sách của Frans de Waal mô tả cuộc tranh giành ngôi đầu bầy của tinh tinh bằng liên minh, chải lông và mặc cả, giống chính trường loài người đến bất ngờ.
Nhà linh trưởng học người Hà Lan Frans de Waal quan sát đàn tinh tinh ở vườn thú Burgers, thành phố Arnhem, rồi viết cuốn Chimpanzee Politics: Power and Sex among Apes (Chính trị tinh tinh, 1982). Ông kể chuyện con đực già Yeroen mất ngôi đầu bầy vào tay con đực Luit, rồi liên minh với con đực trẻ Nikkie để đưa Nikkie lên ngôi, còn bản thân Yeroen thì thành kẻ "đặt vua" đứng sau hưởng lợi.
De Waal cho thấy quyền lực ở tinh tinh không chỉ dựa vào sức mạnh mà dựa vào liên minh. Chải lông cho nhau là thứ "tiền tệ" xã hội, dùng để kết bạn, xin ủng hộ và làm lành sau xung đột. Nhà nhân học Robin Dunbar về sau còn cho rằng ở loài người, chuyện trò và buôn chuyện đã thay thế phần nào vai trò của việc chải lông.
Ở Gombe, Tanzania, Jane Goodall ghi lại chuyện con tinh tinh Mike leo lên ngôi đầu bầy năm 1964 nhờ biết lăn và đập hai cái thùng dầu hỏa rỗng để thị uy. Tinh tinh hoang dã cũng thường đánh trống bằng cách vỗ, đạp vào những rễ bạnh lớn của cây rừng, và có những màn thị uy dữ dội khi trời đổ mưa giông.
- de Waal, F., Chimpanzee Politics (1982)
- Goodall, J., In the Shadow of Man (1971)
- Dunbar, R., Grooming, Gossip and the Evolution of Language (1996)