Ngã ba người – tinh tinh
Người và tinh tinh có chung một tổ tiên, hai dòng tách nhau khoảng 6–7 triệu năm trước, và tổ tiên ấy không phải là tinh tinh.
Bằng cách so sánh bộ gen và ước tính tốc độ đột biến, các nhà khoa học cho rằng dòng dẫn tới loài người và dòng dẫn tới tinh tinh cùng bonobo tách nhau vào khoảng 6–7 triệu năm trước, tuy các ước tính có thể dao động rộng hơn, từ 5 tới hơn 10 triệu năm tùy giả định. Ở những đoạn gen so sánh trực tiếp được, ADN người và tinh tinh giống nhau khoảng 98,8%.
Điều thường bị hiểu nhầm là người "tiến hóa từ tinh tinh". Thật ra cả người lẫn tinh tinh đều đã tiến hóa suốt hàng triệu năm kể từ tổ tiên chung, một loài vượn châu Phi mà ta chưa biết chắc hình dạng. Có giả thuyết cho rằng hai dòng không tách một lần dứt khoát mà còn lai qua lại một thời gian, nhưng điều này vẫn đang tranh luận.
Những hóa thạch gần thời điểm rẽ đôi gồm Sahelanthropus tchadensis (khoảng 7 triệu năm, Tchad), Orrorin tugenensis (khoảng 6 triệu năm, Kenya) và Ardipithecus kadabba (khoảng 5,8–5,2 triệu năm, Ethiopia). Chúng có thể thuộc dòng người sớm, nhưng các nhà khoa học còn chưa thống nhất.
- Chimpanzee Sequencing and Analysis Consortium (2005), Nature
- Patterson et al. (2006), Nature
- Wikipedia: Chimpanzee–human last common ancestor