Con đường Tơ lụa

"Con đường Tơ lụa" không phải một con đường, mà là một mạng lưới các tuyến buôn bán đường bộ (và về sau cả đường biển) nối Trung Hoa với Trung Á, Ấn Độ, Ba Tư, Trung Đông và Địa Trung Hải. Cái tên do nhà địa lý người Đức Ferdinand von Richthofen đặt ra năm 1877 (Seidenstraße) — người đi trên đó chưa bao giờ gọi nó như vậy.

Từ Trung Hoa đi ra phía Tây: lụa, sắt, đồ sơn mài, về sau thêm giấy và gốm sứ. Từ phía Tây đi vào: ngựa quý vùng Đại Uyển (Ferghana), ngọc Vu Điền (Khotan), thủy tinh La Mã, hương liệu, nho, cỏ linh lăng, thảm len… Hiếm thương nhân nào đi trọn tuyến; hàng hóa được chuyền tay qua nhiều chặng, nhiều dân tộc. Người Hán gọi đế quốc Parthia là An Tức, và gọi đế quốc La Mã là Đại Tần.

Quan trọng hơn hàng hóa là những gì đi theo: tôn giáo (đạo Phật truyền từ Ấn Độ qua Trung Á vào Trung Hoa từ khoảng thế kỷ I SCN; về sau cả Bái hỏa giáo, Cảnh giáo, Mani giáo, Hồi giáo), kỹ thuật, ngôn ngữ, nghệ thuật — và cả dịch bệnh. Thời Đông Hán, các nhà sư và thương nhân từ đế quốc Quý Sương (Kushan, trải từ Afghanistan tới Bắc Ấn) là cầu nối quan trọng đưa Phật giáo sang phía Đông; năm 148, nhà sư người An Tức là An Thế Cao đến Lạc Dương, bắt đầu dịch kinh Phật sang chữ Hán. Tương truyền chùa Bạch Mã ở Lạc Dương được dựng từ thời Hán Minh Đế (thế kỷ I) để thờ những bộ kinh do ngựa trắng chở về.

Năm 2014, đoạn "Mạng lưới tuyến đường hành lang Trường An – Thiên Sơn" được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới.