Trương Khiên mở đường sang Tây Vực

Trương Khiên (? – 114 TCN) là sứ giả của Hán Vũ Đế. Khoảng năm 138 TCN (có tài liệu ghi 139), ông dẫn hơn một trăm người sang phía Tây tìm nước Đại Nguyệt Chi để liên minh đánh Hung Nô. Vừa ra khỏi biên giới, ông bị Hung Nô bắt, giữ hơn mười năm, lấy vợ người Hung Nô và có con — nhưng vẫn giữ cây cờ tiết của sứ giả. Ông trốn thoát, đi tiếp tới Đại Uyển (Ferghana), Khang Cư (Sogdiana), rồi đến Đại Nguyệt Chi khi ấy đã chiếm Đại Hạ (Bactria) — nhưng họ đã an cư, không còn muốn đánh Hung Nô.

Trên đường về, ông lại bị Hung Nô bắt thêm hơn một năm. Năm 126 TCN ông về tới Trường An; hơn trăm người ra đi, trở về chỉ còn hai: ông và người tùy tùng Cam Phụ (còn gọi Đường Ấp Phụ).

Nhiệm vụ liên minh thất bại, nhưng những gì ông kể về các nước phương Tây — ngựa quý, nho, cỏ linh lăng, các thành thị giàu có — mở mắt triều Hán. Nhà Hán sau đó đặt các quận ở hành lang Hà Tây (Vũ Uy, Trương Dịch, Tửu Tuyền, Đôn Hoàng), mở đường giao thương với Tây Vực. Tư Mã Thiên gọi việc ông làm là "tạc không" — khoan thủng bức tường ngăn cách.