Gương Luân HồiGiới thiệu · Thư khố

Đạo Chích — tên trộm mắng thánh nhân

Tác phẩm · Truyền thuyết · Truyện đặt vào thời Xuân Thu; sách Trang Tử biên soạn khoảng thế kỷ IV – III TCN

Thiên "Đạo Chích" trong sách Trang Tử kể chuyện Khổng Tử đến khuyên tên đại đạo Chích bỏ nghề, bị Chích mắng cho một trận và về trong hồn vía lên mây.

Sách Trang Tử có một thiên mang tên Đạo Chích, thuộc phần Tạp thiên. Truyện kể Chích là em của Liễu Hạ Quý (tức Liễu Hạ Huệ, một người hiền nước Lỗ), cầm đầu chín nghìn đồ đảng, đi tới đâu cướp phá tới đó, khiến nước lớn phải giữ thành, nước nhỏ phải vào lũy. Khổng Tử, bạn của Liễu Hạ Quý, bất chấp lời can ngăn, tìm tới sườn nam núi Thái Sơn để thuyết phục Chích bỏ nghề, hứa sẽ đi thuyết các nước dựng cho Chích một tòa thành và phong làm chư hầu.

Chích nổi giận, mắng Khổng Tử là kẻ xảo ngụy, "không cày mà ăn, không dệt mà mặc, uốn môi múa lưỡi, tự đặt ra phải trái". Chích kể rằng các bậc thánh vương được Nho gia ca tụng đều từng gây chiến, đuổi hay giết chúa cũ, còn những người giữ tiết nghĩa như Bá Di, Thúc Tề chết đói trên núi, Vĩ Sinh ôm cột cầu chờ người yêu mà chết đuối. Khổng Tử lui ra, ba lần cầm cương tuột tay, mắt mờ không thấy, mặt như tro nguội. Gặp Liễu Hạ Quý ở ngoài cửa đông nước Lỗ, ông than mình như kẻ "không bệnh mà tự châm cứu", chạy đi vuốt đầu hổ, tết râu hổ, suýt không thoát khỏi miệng hổ.

Đây là một ngụ ngôn, không phải sự kiện lịch sử. Liễu Hạ Huệ sống trước Khổng Tử chừng một thế kỷ, nên không thể là bạn của ông. Phần lớn học giả cũng cho rằng thiên này không do chính Trang Chu viết mà do người trong trường phái của ông hoặc người đời sau thêm vào. Từ truyện này, trong tiếng Việt "đạo chích" trở thành danh từ chung chỉ kẻ trộm.

Xuất hiện trong những kiếpĐạo của kẻ trộm (Thượng cổ)
Nguồn tham khảo
  • Trang Tử, Tạp thiên — Đạo Chích
  • Nguyễn Hiến Lê, Trang Tử – Nam Hoa kinh (dịch và chú)

Báo sai sót trong mục này

Biết đâu kiếp trước ngươi đã ở đó?Bước tới trước Gương Luân Hồi, soi tám kiếp trước của chính mình

Đọc thêm

Giới thiệu · Báo cáo và liên hệ · Quyền riêng tư và điều khoản