Thần Trương Hống – Trương Hát

Theo Việt điện u linh tập và các thần tích dân gian, Trương Hống và Trương Hát là hai anh em làm tướng dưới trướng Triệu Quang Phục (Triệu Việt Vương) thế kỷ VI. Khi Lý Phật Tử cướp ngôi, hai ông không chịu phục, tự vẫn để giữ trọn nghĩa — các dị bản kể khác nhau về cách hai ông mất.

Sau khi mất, hai ông được thờ làm thần sông, cai quản các khúc sông Như Nguyệt (sông Cầu), sông Thương và vùng Lục Đầu. Dọc các dòng sông này có rất nhiều đền thờ; nổi tiếng là khu đền ở Tam Giang (Yên Phong, Bắc Ninh), nơi hai ông được tôn là Đức Thánh Tam Giang.

Sử sách và truyền thuyết kể rằng khi quân phương Bắc tràn sang, thần hiển linh, ngâm bài thơ Nam quốc sơn hà trong đền, khiến quân ta thêm hăng hái, quân giặc khiếp vía. Đây là truyền thuyết; dù vậy, nó cho thấy cách người xưa gắn lòng yêu nước với tín ngưỡng thờ thần sông núi.