Đèo Pha Đin
Con đèo dài khoảng 30 km nối Sơn La và Điện Biên, một trong "tứ đại đỉnh đèo" miền Bắc, từng là trọng điểm đánh phá trên tuyến tiếp tế cho Điện Biên Phủ.
Đèo Pha Đin nằm trên quốc lộ 6, giữa huyện Thuận Châu (Sơn La) và huyện Tuần Giáo (Điện Biên), dài khoảng 30 km, quanh co men theo sườn núi cao. Theo cách giải thích phổ biến, tên đèo bắt nguồn từ tiếng Thái, có nghĩa là nơi "trời và đất" gặp nhau. Pha Đin thường được xếp cùng Mã Pí Lèng, Ô Quy Hồ, Khau Phạ thành "tứ đại đỉnh đèo" của miền Bắc.
Năm 1954, đây là đoạn đường huyết mạch đưa pháo, đạn, gạo lên Điện Biên Phủ. Máy bay Pháp liên tục ném bom, thả bom nổ chậm để cắt đường; thanh niên xung phong và dân công bám trụ san lấp hố bom, đi đêm vượt đèo. Hình ảnh dốc Pha Đin với cảnh "chị gánh anh thồ" đã đi vào thơ Tố Hữu (bài Hoan hô chiến sĩ Điện Biên), còn bài hát Hò kéo pháo của Hoàng Vân ghi lại không khí kéo pháo trên những con dốc miền Tây Bắc.
Ngày nay đã có đường mới tránh đoạn đèo hiểm nhất; đường đèo cũ trở thành điểm đến của khách du lịch và một chứng tích lịch sử.
- Tố Hữu, Hoan hô chiến sĩ Điện Biên (1954)
- Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ