Hát nói và Nguyễn Công Trứ

Hát nói là thể thơ đặc trưng của ca trù: một bài chuẩn thường có 11 câu (gọi là "khổ đủ"), câu dài ngắn tự do, có thể mở đầu bằng mưỡu — hai hoặc bốn câu lục bát. Thể thơ phóng khoáng này là nơi nhà nho bày tỏ chí hướng, thú chơi, nỗi buồn đời — những thứ khó nói trong thơ Đường luật nghiêm cẩn.

Nguyễn Công Trứ (1778–1858), hiệu Hy Văn, người Hà Tĩnh, là danh thần triều Nguyễn và là tác giả hát nói nổi tiếng nhất, với các bài Bài ca ngất ngưởng, Chơi xuân, Chí nam nhi… Ông sinh sau thời của kiếp này (1760) khoảng mười tám năm; lời ông được trích ở đây như tiếng vọng của đời sau. Các tác giả hát nói lớn khác: Cao Bá Quát, Dương Khuê, Chu Mạnh Trinh, Tản Đà.

Chơi xuân kẻo hết xuân đi,Cái già sồng sộc nó thì theo sau.Nguyễn Công Trứ, mưỡu bài "Chơi xuân"