Lời thề Hát Môn

Lời thề nổi tiếng:

Một xin rửa sạch nước thù,Hai xin đem lại nghiệp xưa họ Hùng,Ba kẻo oan ức lòng chồng,Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này.

không phải là văn bản từ năm 40. Bốn câu này nằm trong Thiên Nam ngữ lục — một tác phẩm diễn ca lịch sử bằng chữ Nôm, thể lục bát, dài hơn 8.000 câu, khuyết danh, thường được xác định ra đời vào khoảng cuối thế kỷ XVII. Nói cách khác, đây là lời người đời sau đặt vào miệng Trưng Trắc, dựa trên truyền thuyết và lòng ngưỡng mộ.

Dẫu vậy, bốn câu thơ tóm gọn rất hay động cơ cuộc khởi nghĩa theo cách người Việt hiểu: nợ nước (rửa thù), khôi phục quyền tự chủ (nghiệp xưa họ Hùng), thù nhà (oan ức lòng chồng), và khát vọng lập nên sự nghiệp. Thứ tự "nước trước, nhà sau" cũng phản ánh quan niệm đạo lý của thời Thiên Nam ngữ lục ra đời.

Hát Môn (nay thuộc huyện Phúc Thọ, Hà Nội), nơi sông Hát (khúc trên của sông Đáy) tách ra từ sông Hồng, theo truyền thống là nơi Hai Bà tế cờ khởi nghĩa và cũng là nơi Hai Bà gieo mình. Đền Hát Môn là một trong những đền thờ Hai Bà quan trọng nhất.