Luân hồi

Luân hồi (tiếng Phạn: saṃsāra, nghĩa đen "trôi lăn mãi") là quan niệm chung của nhiều tôn giáo khởi nguồn từ Ấn Độ: Bà-la-môn giáo/Hindu giáo, Phật giáo, Kỳ-na giáo. Chúng sinh không chết hẳn mà tái sinh liên tục, như bánh xe quay không ngừng.

Phật giáo nói đến lục đạo — sáu cõi tái sinh: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục. Cõi nào tùy vào nghiệp (karma) — tức những hành động có chủ ý của thân, lời nói và ý nghĩ.

Điểm khác biệt quan trọng: Hindu giáo cho rằng có một linh hồn bất biến (ātman) chuyển từ thân này sang thân khác; còn Phật giáo chủ trương vô ngã — không có cái "tôi" cố định nào đi đầu thai, chỉ có dòng tương tục của nghiệp, như ngọn lửa châm từ nến này sang nến khác: không hẳn là một, không hẳn là hai.

Mục đích tu tập trong Phật giáo không phải là tái sinh vào cõi tốt hơn, mà là thoát khỏi luân hồi — đạt Niết-bàn.

Trong văn hóa Việt, luân hồi hòa với tín ngưỡng dân gian thành những hình ảnh quen thuộc: Diêm Vương, cầu Nại Hà, bát canh Mạnh Bà, "kiếp sau xin chớ làm người"…